جزییات برای طراحی دانشکده معماری
v\:* {behavior:url(#default#VML);}
o\:* {behavior:url(#default#VML);}
w\:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
بر اساس جداول، چمعیت دانشجویی با توجه به مقاطع تحصیلی پیش بینی شده و تا سال
چهارم تأسیس دانشکده معماری محاسبه شده اند.
جمعیت پیش بینی شده برای دانشجویان در حال تحصیل در سال چهارم تأسیس در مقطع کاردانی 240 نفر ودر مقطع کارشناسی 160 نفر خواهند بود. بر اساس سرانه قابل قبول وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برای گروههای آموزشی، تسهیلات زیر بنایی، رفاهی و کمک آموزشی که در جدول زیر نشان داده شده زیر بنای لازم جهت احداث فضاهای آموزشی و وابسته آموزشی برای رشته عنوان شده محاسبه شده است. کاربری علوم پایه علوم انسانی و هنر دانشکده معماری کشاورزی و دامپزشکی سرانه قابل قبول 12 10 14 17 کاربری سالن ورزشی سرپوشیده سلف سرویس کتابخانه خوابگاه دانشجویان خوابگاه دانشجویان متأهلین فرهنگی و نمازخانه آمفی تئاتر اداری سرانه قابل قبول 0.6 1.2 1.5 8 2.8 0.7 0.3 0.3 جمعیت دانشجویی در سال چهارم تأسیس دانشکده معماری در دو مقطع کاردانی ناپیوسته و کارشناسی ناپیوسته 400 نفر خواهد بود. کاردانی کارشناسی جمعیت 240 160 جمع 400 زیر بنای لازم جهت دانشکده معماری: 5600 = (سرانه) 14 * 400 زیر بنای لازم جهت اداری 120 = 0.3 * 400 زیر بنای لازم جهت سلف سرویس 480 = 1.2 * 400 زیر بنای لازم جهت فرهنگی و نماز خانه 280 = 0.7 * 400 6480 جمع کل جدول پذیرش دانشجو در سال جاری ردیف نام رشته مقطع تاریخ ورود ظرفیت دختر ظرفیت پسر جمع 1 معماری کاردانی ناپیوسته مهر 87 30 30 60 2 معماری کاردانی ناپیوسته بهمن 87 30 30 60 3 معماری کارشناسی ناپیوسته مهر 87 8 12 20 جمع 140 ورودی فضای آموزشی فضای ورودی در معماری کهن ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است . آثار بجا مانده از مساجد ، کاخها ، مدارس ، حمامها ، کاروانسراها ، باغها وحتی خانه ها به نحو بارزی جلوه گری میکند . اما متاسفانه به نظر میرسد فضای ورودی کم و بیش در معماری معاصر ایران جای خود را از دست داده و اهمیت خاص آن کمرنگ شده است . توجه به نکات زیر در طراحی فضای ورودی دانشکده می تواند بر زیبایی و کارایی آن بیافزاید : 1- برای ورودی دانشکده سر درب مناسب طراحی شود . نام دانشکده می تواند در سر درب (با استفاده از کاشی یا تابلو)تعبیه شود . 2- استفاده از گیاهان در ورودی دانشکده می تواند علاوه بر ایجاد جذابیت ، بر محبوبیت آن در دانشجویان بیافزاید . رعایت عقب نشینی جلوی ورودی دانشکده شرح عرض گذر (متر) طول و عرض عقب نشینی ورودی حداقل عرض (متر) حداقل طول (متر) دانشکده تا12 متر 4 10 16-14 5 16 18-24 6 16 24 به بالا 6 16 نما نمای یک ساختمان میتواند مهمترین عنصر در شکل پردازی آن باشد . نماها بنا را در بر گرفته اند درک گویای آن هستند و درک بنا ، در اصل به واسطه آنان صورت می پذیرد. در واقع این نما نیروی هدایت کننده مخصوصی برای دانشجویان دارد و یک نمای با شخصیت و زیبا صورت آن را تقویت کرده و به آن هویت و اعتماد به نفس می دهد حس تعلق و حس افتخار به دانشکده را در آن قوت می بخشد . مخصوصا اگر نما با تصورات دانشجو نزدیکی داشته باشد باعث تحریک خلاقیت و تخیل او می شود . ایجاد تزئینات ویا المانها ی خاص در نما که به صورت نشانه ها و نقاط تاکیدی در ساختمان که احساسات دانشجو را برمی انگیزد و نشانه و سمبلی برای شناخت دانشکده میشود. طراحی نمایی زیبا و با هویت و با رعایت مقیاس دانشجویان می تواند تاثیر روانی شاخص داشته باشد ، پیام بدهد و احساس بیافریند . در این راستا ، احکامی پیرامون ویژگیهای عناصر بصری نما و چگونگی سازماندهی عناصر بصری ارائه خواهد شد . ولی قبل از آن ذکر چند نکته بسیار مهم در رابطه با طراحی نما ضروری است : 1.برای طراحی نما باید به شرایط فرهنگی –اجتماعی محیط باید توجه نمود . 2.برای طراحی نما باید به رابطه نما با اقلیم و شرایط اب و هوایی محیط توجه نمود. 3.برلی طراحی نما باید به رابطه آ با شرایط فیزیکی محیط توجه نمود. برنامه ریزی ساختمانها: حوزه بندی عملکردها و فضاهای مورد نیاز 1. حوزه اداری 1-1. حوزه ریاست - اتاق رئیس دانشکده - اتاق منشی و انتظار - اتاق شورا - سرویس بهداشتی 2-1. حوزه معاونت - اتاق معاون اداری و مالی - اتاق منشی و انتظار - اتاق معاون آموزشی -اتاق معاون دانشجویی 3-1. سایر فضاها - آموزشی - کار پردازی - حسابداری - بایگانی - دبیرخانه - اطلاعات - آبدارخانه - سرویس بهداشتی 2. حوزه آموزشی 1-2. کلاسهای تئوری 2-2. آتلیه ها 3-2. اتاق های اساتید 4-2. مدیریت گروه بررسی کیفی فضاهای مورد نیاز دانشکده : 1. کلاسهای دروس تئوریک کلاس درس مهمترین فضای آموزشی است و ساماندهی مناسب فضای کلاس به دلیل حساسیت روحی دانشجویان از اهمیت مضاعفی بر خوردار است. از آنجائی که عملکرد آموزشی دانشکده عمدتاً در کلاس درس اتفاق می افتد، پس فضای کلاس می تواند با بهره گیری از نحوه ساماندهی پویا وسازنده خود، کیفیت زندگی دانشجویان در محیط تعلیم را ارتقاء بخشیده و بدین ترتیب راندمان آموزش و فراگیری را بطور چشمگیری افزایش دهد . 2. آتلیه ها بر حسب نوع عملکرد دارای سطح و سطوح متفاوتی هستند . آتلیه های عمومی هنر باید شامل امکانات و تجهیزات عمومی باشند. طیف وسیعی از فعالیت ها ( نقاشی ، مجسمه سازی و طراحی و... ) در این فضا انجام می گیرد و استاد به صورت سیار در تمامی آتلیه فعالیت میکند . فضای مورد نیاز : بر حسب نوع فعالیتهای انجام شده در آتلیه می تواند بین دو اندازه فضایی 12*8 تا 15*8 متغیر باشد . مبلمان مورد نیاز : درهر آتلیه بر حسب نیاز اتاقکهایی جهت گذاردن وسایلی همچون نقشه ، ماکت و ... استفاده می شود . * اتاق های اساتید * اتاق مدیر گروه 3. حوزه پشتیبانی و رفاهی 1-3. سالن اجتماعات - هال انتظار - سرویس بهداشتی - سالن اصلی - ورودی فرعی * تالار اصلی شورا با ظرفیت 50 نفر 2-3. سلف سرویس - فضای ورودی و تقسیم - سالن غذا خوری - سرویسهای بهداشتی - آشپزخانه 3-3. نمازخانه - وضوخانه و کفش کن - سالن های اصلی نمازخانه نماز خانه زیبا و جذاب و دلپذیر با رنگی صاف و روشن، درب ورودی با زیبایی هر چه تمام تر، ساخت محراب مناسب و زیبا ، تجهیزات و تزئینات داخلی نماز خانه ضمن پیام رسانی در زمینه رشد و تعالی دانشجویان موثر خواهد بود . در این فضا می توان با طراحی مناسب چنان از نور طبیعی بهره گرفت که به کشش و جذابیت روحانی بودن فضا افزود . مسئله تهویه و نظافت جزو مسائل اساسی است که باید در نظر گرفته شوند . برای نماز خانه بهتر است وضوخانه اختصاصی در نظر گرفت و اگر ساخت وضوخانه میسر فراهم آ وردن آب گرم برای وضو و نیز ساخت توالتها و سرویسهای بهداشتی مناسب ، زمینه را برای حضور فعال دانشجویان مهیا تر می سازد . درب ورودی با زیبایی هر چه تمام تر تزیین گردد . این در به گونه ای طراحی واجرا شود که از کلیه در ها متمایز و توجه دانشجویان را به خود جلب نماید. حوزه فضاهای اداری این فضاها پس از بررسی های لازم در زمینه شرح وظایف ، تشکیلات ، ضوابط درجه بندی و پستهای سازمانی ، مذاکرات با مسئولین و کارشناسان دفتر آموزش بر اساس نوع وظایف و تشابه و متناسب با تعداد پرسنل اداری آموزشی در نظر گرفته شده است . این فضا ها از نظر موقعیت و محل قرار گیری جهت سهولت دسترسی مراجعین ،بهتر است در طبقه همکف ساختمان قرار گیرد . اتاق اساتید را می توان در طبقات دیگر پیش بینی کرد. گروه 1 ( فضاهای اصلی) منظور فضاهایی هستند که کار اصلی اداری مستقیما در آنها انجام میشود. مانند اتاقهای جلسات، بایگانی، محل دستگاه فتوکپی و ... * اتاق جلسات گروه 2 (فضاهای وابسته اصلی) منظور فضاهایی هستند که برای تسهیل و خدمات رسانی انجام کار پیش بینی شده اند، مانند سالن اجتماعات، کتابخانه، کلاسهای آموزشی، مرکز تلفن، اطلاعات و موارد مشابه. گروه 3 (فضاهای رفاهی) منظور فضاهایی هستند که برای تأمین رفاه کارکنان و مراجعین در ساختمان اداری پیش بینی شده اند، مانند آبدارخانه، مرکز کمکهای اولیه، سرویس های بهداشتی و موارد مشابه گروه 4 (فضاهای پشتیبانی) منظور فضاهایی هستند که برای پشتیبانی فعالییتها و خدمات اداری پیش بینی شده و بطور غیر مستقیم در کنار 3 فضای گذشته شکل میگیرند. گروه 5 (فضاهای گردش) منظور فضاهایی هستند که برای ارتباط بین فضاهای یاد شده پیش بینی میشوند. الف- گردش افقی در طبقات مانند ورودی ها، راهروها، فضاهای مکث و تقسیم و مسیرهای تأسیساتی(رایزر) ب- گردش عمومی طبقات مانند پله های ارتباطی طبقات، آسانسورها، بالابرها، پله های فرار، پاگردها، شیب روها(رامپ) و موارد مشابه مساحت زیر بنا: عبارت است از سطوحی که در طبقات ساختمان برای ایجاد بنا اشغال میشود و به دو صورت زیر مشخص میشود: 1- زیر بنای خالص: عبارت از مجموع مساحت زیر بنای گرههای 1 تا 4 2- زیر بنای ناخالص: عبارت است از مجموع مساحت گروههای 1 تا 5 مساحت سرانه: برابر است با هر نفر از جمعیت اداری از مساحت زیر بنای ساختمان سرانه مبنا: برابر است با مساحت اشغال شده توسط یک نفر یا هر یک از لوازم اداری، که شامل فضای استقرار، حرکت و دسترسی به آن میباشد جدول سرانه های مبنا در گروه 3 (فضاهای رفاهی) ردیف نام فضا سرانه مبنا توضیحات متر مربع به ازای هر نفر 1 نمازخانه 1.2 نفر 1- گنجایش حدود یک سوم کارکنان منظور گردد 2 غذاخوری سالن(میزهای 4 نفره) 1.5 نفر ظرفیت معادل یک سوم مراجعین 3 سالن(میزهای 10 نفره) 1 نفر 4 آشپزخانه 1.5 نفر با احتساب فضاهای جنبی مورد نیاز 5 بوفه آماده سازی برای تا 100نفر 12 نفر در صورت نداشتن غذاخوری با احتساب فضاهای جنبی مورد نیاز 6 از 100 نفر به بالا 0.12 نفر 7 سالن میزهای 4 نفره 0.9 نفر ابعاد میز کوچکتر از غذاخوری 8 آبدارخانه تا 100 نفر 1 واحد 6 نفر با احتساب لوازم کار مورد نیاز 9 از 100 نفر به بالا 0.6 نفر 10 کمکهای اولیه برای تا 150 نفر 1 اتاق 9 واحد برای ادارات ک.چک به صورت کمد کمکهای اولیه منظور شود 11 از 150 نفر به بالا 0.6 نفر 12 سرویس بهداشتی هر 25 نفر 1 واحد 3.6 واحد این سطح شامل توالت ؛دستشویی و فضاهای دسترسی به آن می باشد(معمولاً دو سوم مردانه و یک سوم زنانه) برنامه فضاهای اداری دانشکده معماری این فضاها خدمات رسانی و اداره کلیه امور دانشکده را بر عهده خواهند داشت و به لحاظ گستردگی فعالیت از موقعیت ویژه ای برخوردار می باشند. حوزه ریاست دانشکده شامل ترکیبی از عملکرد معاونت دانشجویی، اتاق شورا و ریاست دانشکده بوده که ضمن استقلال نسبی دارای ارتباطات متقابلی نیز می باشند. این حوزه بهمراه اتاقهای اساتید در طبقه اول واقع شده است. این بخش در موقعیتی واقع شده است که مراجعین بیرون از دانشکده نیز براحتی به این قسمت رفت و آمد نمایند. فضاهای اصلی بخش اداری متشکل از: - حوزه مدیریت - معاونت دانشجویی - معاونت آموزشی - معاون اداری مالی جدول شرح فضاهای اداری دانشکده معماری: ردیف شرح فضا ظرفیت مساحت فضا تعداد فضا مساحت کل متر مربع توضیحات 1 رئیس دانشکده 1 25-20 1 25-20 2 مسئول دفتر 2 12 2 24 3 معاون آموزشی 1 18 1 18 4 معاون دانشجوئی 1 18 1 18 5 معاون اداری مالی 1 16 1 16 6 آموزش 5 34-31 1 34-31 7 کارپردازی 2 - 1 - 8 حسابداری 3 32 1 30 9 بایگانی 2 28 1 28 10 دبیرخانه 2 21 1 21 11 چاپ و تکثیر 2 - 1 - 12 آبدارخانه 2 11 1 11 13 اطلاعات 2 10 2 20 14 اداری - - - 210 15 سرویس بهداشتی 11 3 33 16 اتاق شورا 40-20 50 1 45 جمع زیربنای مفید 525 مترمربع به منظور محاسبه سطح زیر بنای حوزۀ اداری پروژه، ابتدا جمعیت مورد استفاده این بخش را با توجه به جدول فضاهای مورد نیاز دانشکده معماری و ضوابط طراحی ساختمانهای اداری (نشریه سازمان برنامه بودجه) بدست آمده اسث. کاربری فضا ظرفیت تعداد اداری آموزش 5 1 اداری کارپردازی 2 1 حسابداری 3 1 بایگانی 2 1 دبیرخانه 3 1 کاربری فضا ظرفیت تعداد ریاست مسئول دفتر 2 1 ریاست معاون مالی 2 1 ریاست معاون آموزشی 2 1 ریاست معاون دانشجوئی 2 1 کاربری رده بندی شغلی تعداد خدماتی پشتیبانی خدمتگزار 3 خدماتی پشتیبانی نامه رسان 1 خدماتی پشتیبانی راننده 1 خدماتی پشتیبانی تکنسین تاسیسات 1 خدماتی پشتیبانی تکنسین مخابرات 1 خدماتی پشتیبانی انباردار 1 به مقادیر فوق تعداد اساتید هم اضافه میشوند به همراه برخی تعدیلات جمعیتی که در مجموع تعداد افراد استفاده کننده از این حوزه مشخص میشوند. حوزه فضای کمک آموزشی کتابخانه دانشکده : یکی از مهمترین شاخص های رشد و توسعه فرهنگی و اقتصادی هر کشور ، میزان مطالعه در آن کشور می باشد ، فرهنگ حاکم بر جامعه بر پایه علم و آگاهی و بصیرت استوار شده است . بدیهی است جهت نیازهای فکری و فرهنگی و علمی دانشجویان و گسترش فرهنگ مطالعه و تحقیق در آنها باید در دانشکده ها مکان یابی مناسبی برای کتابخانه در نظر گرفت . کتابخانه با فضایی دلپذیر و شاداب و رنگی گرم و روشن با درب ورودی زیبا و رنگ آمیزی جذاب با تجهیزاتی مناسب و میز و صندلی مطالعه با رنگ آمیزی شاد ، انتخاب کتابهای مختلف و تخصصی متناسب با مقاطع و رشته تحصیلی دانشجویان هم در روحیه آنها تاثیر میگذارد و هم در انگیزش مطالعه موثر خواهد بود . کتابخانه را به سه نوع متفاوت می توان در نظر گرفت : 1.کتابخانه به صورت یک مخزن صرف باشد و تنها به امر امانت دادن کتاب بپردازد . 2.کتابخانه دارای مخزن باز و سالن قرائت باشد . 3.کتابخانه دارای دو بخش مجزای مخزن و قرائت باشد . فضای مورد نیاز : فضای مورد نیاز برای سالن قرائت باید براساس تعداد دانشجویان بصورت ضریب50تا25% افراد بطور همزمان مورد محاسبه قرار گیرد. سرانه فضایی هر دانشجو در فضای کتابخانه 2/1 متر مربع است . مبلمان مورد نیاز : مبلمان مورد نیاز برای سالن قرائت ، میزهای یک نفره دارای ابعاد70%*6%*00/1 متر و میزهای چهار نفره برای کار گروهی که شامل میزهای دارای ابعاد 70 % * 10/1 * 10/1 * متر می باشد . برای سیستم قفسه باز می توان از کمد های مخصوص نگهداری کتاب باابعاد 2 * 40 % *50/1 متر استفاده نمود قفسه های کتاب فضای عبور بین قفسه بندیها در قسمت مخزن کتاب معمولا دارای حداقل عرض 90 سانتی متر و مسیرهای اصلی 105 سانتی متر میباشد. تیپ نمونه غرفه های انفرادی * غرفه های بسته * غرفه های باز قرائتخانه سالن مطالعه باید از نور مناسبی جهت مطالعه برخوردار باشد توصیه میگردد که از نفوذ مستقیم نور آفتاب به داخل سالن جلوگیری شود و در صورت امکان نور سالن از طریق جبهه شمالی تامین گردد. آمفی تئاتر( سالن چند منظوره) سالن اجتماعات برای مراسم خاص,سخنرانی,گردهمایی,نمایش تئاتر,اسلاید و فیلم استفاده می شود. حجم آن با توجه به ظرفیت 150 نفر و سرانه 2/1 متر مربع میباشد. سالن اجتماعات بهتر است در کنار دانشکده قرار گیرد تا باعث مزاحمت دیگر بخشها نشود و مساحت کل آن 295 مترمربع پیش بینی شده است. طرز چیدن صندلی : در یک سالن اجتماعات صندلیها باید طوری چیده شوند که هر بیننده بتواند از بالای سر تماشاگر ردیف جلو نظاره گر صحنه نمایش باشد ولی به علت اینکه همیشه این امکان وجود ندارد معمولا صندلی ها را طوری قرار میدهند که آنها یک ردیف در میان مقابل هم قرار گیرند. اتاق شورا : اتاق شورا با ظرفیت 20 نفر برای استفاده جلسات و کنفرانسهای اداری و علمی کوچک در نظر گرفته شده . این اتاق باید دارای قابلیت اسلاید و فیلم باشد. مساحت این فضا 50 مترمربع می باشد و در مواقع مورد نیاز ظرفیتش تا 40 نفر نیز میتواند افزایش یابد. سلف سرویس (غذاخوری) در مجموعه دانشکده معماری سلف سرویس مجموعه برای سرویس دهی به 100 دانشجو بطور همزمان پیش بینی شده است. بر اساس سرانه قابل قبول وزارت علوم تحقیقات و فن آوری برای هر دانشجو 2/1 سرانه لازم خواهد بود بنابراین : مساحت سالن غذاخوری 120مترمربع 2/1 *100 بر اساس استانداردها برای آشپزخانه هر رستوران دانشجویی برای هر دانشجو سرانه 6/0 مترمربع و فضای جنبی و هال 3/0 مترمربع در نظر گرفته می شود بنابراین : مساحت آشپزخانه و رستوران دانشجویی 60 مترمربع 6/0 * 100 فضای هال و فضای جنبی 40 متر مربع 4/0 * 100 در مجموع مساحت کل سلف 286 مترمربع 220 = 40 +60+120 286= 3/1 * 220 بوفــــه (تریا) در دانشگاه ساختن فضایی برای تغذیه و بوفه دانشجویان ضروری است . مرکز سرویس دهی غذایی عمدتا به دو بخش : یکی جهت سرویس دهی به مسئولان و دیگری جهت دانشجویان تعلق میگیرد که هر یک بایستی در محل مناسب خود قر ار گیرد . بهتر است بوفه با فضای باز و فضای سبز در ارتباط باشد . تلفیق فضای تغذیه با فضای استراحت ( با سکو ها یا صندلی در کنار آن ) و همچنین ایجاد فضای سر پوشیده به صورت آلاچیق و تراس های نیمه باز در این فضا نیز میتواند برکارایی و کیفیت آن افزوده و محدودیت آن را نزد دانشجویان بالا ببرد . مکان قرار گیری : لزوم دسترسی به بیرون به منظور تهیه مواد غذایی موجب می شود که این مرکز در نزدیکی درب خروجی یا اضطراری قرار گیرد . یا خود دری به بیرون از ساختمان داشته باشد در صورت عدم امکان دسترسی به بیرون باید در دسترسی سریع وآسان به این فضا فراهم آید. جدول شرح فضاهای عمومی و پشتیبانی دانشکده معماری ردیف شرح فضا ظرفیت مساحت فضا تعداد فضا مساحت کل توضیحات 1 اتاق اساتید 1 12 9 115 2 کتابخانه 100 65 1 65 3 سالن مطالعه 50 61 2 122 سرانه 2/1 4 سالن چند منظوره 150 - 1 295 سرانه 13/1 5 سلف سرویس 100 - 1 180 سرانه 8/1-به همراه کلیه فضاهای 6 سرویس بهداشتی - 15 4 60 جمع زیربنای مفید 837 مترمربع جدول شرح فضای آموزشی دانشکده معماری ردیف شرح فضا ظرفیت مساحت فضا تعداد فضا مساحت کل توضیحات 1 کلاس تئوری 40 64 8 512 سرانه 6/1 2 آتلیه 40 75 6 450 سرانه 2/1 جمع زیربنای مفید 962 مترمربع جدول شرح فضاهای دانشکده معماری ردیف شرح فضا مساحت کل متر مربع توضیحات 1 فضاهای آموزش نظری 512 سرانه 6/1 متر مربع 2 فضاهای آموزش عملی 450 سرانه25/1 متر مربع 3 فضاهای اداری 562 هر طبقه حدود560 4 فضاهای عمومی و پشتیبانی 837 جمع زیربنای مفید 2361 متر مربع فضاهای خدماتی : 1. موتور خانه فضای مورد نیاز : فضایی با ابعاد 60 تا 80 متر مربع که در زیر زمین می تواند احداث شود . وسایل مورد نیاز : وسایل گرمایش یا سرمایش مورد نیاز 2. انبار اصلی و انبار نظافت طبقات فضای مورد نیاز : انبار اصلی برای نگهداری وسایل زائد که می تواند 20 متر مربع گنجایش داشته باشد و انبار داخل طبقات که با زیر بنای حدود 5/1 تا 2 متر مربع احداث می شود و محل نگهداری وسایل نظافت متعلق به هر طبقه است . 3 .آبدار خانه فضای مورد نیاز : فضایی برای تهیه چای و وسایل پذیرایی برای اساتید و میهمانان مبلمان مورد نیاز : مبلمان فضا شامل یخچال ، سینک ،گاز و زنگ احضار مستخدم می باشد . 4- سرویس بهداشتی فضای مورد نیاز : فضای توالت و دستشویی که برای اساتید و دانشجویان به صورت مجزا در نظر گرفته می شود. تعداد آن بر حسب تعداد دانشجویان متغییر است و شامل 5/1 تا 2 متر مربع فضا برای توالت و 1 متر مربع فضا برای دستشویی است . برای دانشجویان به ازای هر 30 تا 40 نفر و برای کارکنان به ازای هر 5 کلاس یک توالت به مساحت 6/3 متر مربع در نظر گرفته می شود. فضاهای ارتباطی : آیین کار ایمنی کریدور ها و راهروهای دانشکده راهروهای دانشکده : فضاهای افقی رفت و آمد به کلاسها و قسمت های اداری و در بعضی مواقع برای توقف های کوتاه مدت دانشجویان قرار می گیرد . ایمنی این فضاها از نظر صوتی از اهمیت خاصی بر خوردار است . به خصوص در مواقع شروع و اتمام درس که ازدحام در این فضا زیاد و تامین مسائل ایمنی این فضاها از نظر جلو گیری از حوادث و حفظ آرامش کلاسهای درس خصوصیات خاصی را ایجاب می کند .( موسسه استاندارد ) پهنای سرسرا تقریبا 2 متر برای یک کلاس درس 2.5 متر برای خروج یک سمتی و کریدور 3 متری برای گذر گاه مرکزی می باشد . ترکیب راهرو با void مرکزی در طبقات بالا باعث جذابیت فوق العاده این فضا را در نزد دانشجویان می شود چرا که آنها ار ارتباط بصری بین طبقات لذت می برند و کشش قوی بین بالا و پایین باعث تحریک دانشجویان می شود . مکان قرار گیری : دسترسی های افقی (راهرو) و عمودی (پلکان) به فضا های مختلف باید مناسب و سریع و خوانا باشند و به گو نه ای سازماندهی شده باشند که امکان همکاری و ارتباط مناسب بین فضاهای مختلف را فراهم کنند و چگونگی قرار گیری فضاهای ارتباط بستگی به سازماندهی کل فضاها دارد که با توجه به نوع سازماندهی فضایی به کار رفته نحوه استقرار مسیرهای حرکتی افقی و عمودی تفاوت پیدا می کند . نور : استفاده از نور طبیعی در راهرو باعث جذاب شدن و دلپذیر شدن فضا برای دانشجویان می شود . نتیجه از این فضا استقبال خواهند کرد و در این حالت امکان استفاده از عملکردهای مختلف آموزشی در راهرو نیز فراهم میگردد . علاوه بر نور طبیعی ، راهروها بایستی دارای نور پردازی مصنوعی مناسب همراه با امکانات برق اضطراری برای مواقعی که برق دچار مشکل میگردد باشند . استفاده از نور گیر های سقفی نیز میتواند نتنها نور مناسب را برای فضا تامین کند بلکه باعث ایجاد تنوع فضایی در راهرو شده و یا بازی با نور می توان حرکت و توقف را در فضا ایجاد کرد . تهویه : استفاده از تهویه مناسب در فضای راهرو ضروری است. بدین منظور میتوان درصورت امکان از تهویه طبیعی به صورت تهویه از طریق سقف و یا تهویه مکانیکی استفاده نمود . صدا : استفاده از صفحات آکوستیکی در بدنه و سقف برای کاهش صدا در راهروها بسیار مناسب است . فرم : فضاهای ارتباطی یعنی فضاهای حرکت و عبور و فضاهای مکث که عناصر مختلف معماری را به هم ربط میدهند دارای خصوصیات ایستایی و پویایی می باشند . کیفیت تمام مسیرهای حرکت ، پویایی است و همچنین فضاهای مکث دارای کیفیت ایستایی و ثبات هستند . استفاده از فرم مناسب با کیفیت فضا باعث میشود که در شخص احساس آرامش و امنیت ایجاد شود . میتوان از فرم های پویا برای فضاهای ارتباطی استفاده کرد که در این صورت نه تنها این فضاها از نظر عمومی حرکت را القا می کنند بلکه از نظر فرمی ( مستطیل) کشش پذیر هستند و محل تلاقی این فضاها ارتباط و فضاهای تقسیم نیز نه تنها از نظر احساسی فضاهای مکث و تصمیم گیری می باشند بلکه از نظر فرمی نیز (شکل مربع ) دارای فضایی ایستا می باشند . پلکان : یکی از بخشهای مهم در طراحی ارتباطات دانشکده ، راه پله است راه پله ها خروج از طبقات مختلف و رسیدن به آنها را تامین می کنند و چگونگی قرار گیری آن بستگی به سیستم سازماندهی کل فضاهای دانشکده دارد و در هر صورت باید در جهت حرکت سریع و آسان و امن برای دانشجویان طراحی شده و دسترسی سریع و مناسب را به فضاهای مختلف فراهم آورد . با توجه به محبوبیت راه پله را می توان با طراحی مناسب این فضا بر جذابیت دانشگاه در نزد آنها افزود و میل به آموزش و یادگیری را در آنها افزایش داد . در این راستا ، مسائل زیر باید در طراحی پلکان مورد توجه قرار گیرند : 1 . رعایت مقیاس دانشجو در تمام عناصر پله مثل نرده ها، دست اندازها و خود راه پله، تا آنها بتوانند براحتی از این فضا استفاده کنند . 2 . قابلیت ترکیب با فضای ورودی و راهروها که دارای حالت باز کردن جعبه پلکان و استفاده از پلکان می شود و در فضا به جذابیت و کارایی آن می افزاید . 3 . ایجاد void و قرار دادن در آن مخصوصا در فضای ورودی باعث بوجود آوردن ارتباط دلپذیر و همچنین دسترسی مناسب خواهد شد . 4 . تاکید بر روی جزئیات راه پله مانند دست انداز با نقوش روی نرده های راه پله و همچنین استفاده از رنگ مناسب دست انداز می تواند در زیبایی پلکان نقش زیادی داشته و بر جذابیت آن در نزد دانشجو بیافزاید . 5 . ارتباط مستقیم پلکان با فضای بیرون بر کارایی پلکان افزود و باعث ایجاد امکان تخلیه سریع در هنگام خطر می گردد . مکان قرار گیری مکان قرار گیری پله ها با توجه به سازماندهی کل فضاهای دانشگاه صورت می گیرد تا دسترسی سریع راهرو ها را برای فضا های مختلف راهم نماید . برای بیش از 3 پله ، نرده در یک سمت و در پهنای بیش از 4/1 متر ، نرده در دو سمت لازم است . پهنای پاگرد تقریبا 2/1 متر بوده و بر طبق فرمول به دست می آید . (نویفرت داتا ص 165 ) تعیین ابعاد و اندازه های مناسب راهرو و راه پله 1 . طول راهرو : از نظر ایمنی حداکثر فاصله هر کلاس تا خروجی ساختمان و یا راه پله حدود 30 متر نتیجتا طول هر راهرو کمتر از طول معادل سه کلاس خواهد بود . 2 . عرض راهرو : حداقل عرض راهرو در حالتی که فقط یک طرف آن کلاس باشد 5/2 متر است و در حالتی که دو طرف کلاس باشد این اندازه از 30/3 تا حتی 4 متر می رسد که این بستگی به تعداد کلاسها در دو طرف راهرو دارد . حداقل عرض راهرو در فضای اداری 2 متر است . 3 . راه پله : حداقل عرض راه پله 2 متر پیش بینی می شود که در این حالت باید در هر دو طرف سه دست انداز نسب کرد . بهتر است عرض راه پله 5/2 تا 3 متر در نظر گرفته شود تا دانشجویان در عین حال بتوانند روی پله ها نشسته و از ان فضا استفاده کنند . آیین تامین آسایش محیطی در فضاهای آموزشی شکل و ابعاد کلاسها : ابعاد مورد نظر برای کلاس درس بر اساس تعداد حداکثر 36 نفر دانشجو در کلاس به شرح زیر به دست می آید : 1 . عرض کلاس : حداقل عرض مفید کلاس (با توجه به اینکه در کلاس درس قابلیت اجرای فعالیت های مختلف فراهم گردد ) برای 5/6 و اندازه بهینه آن 7 تا8 متر می باشد . اگر عرض کلاس بیشتر از 8 متر باشد باید بیشتر از یک سمت کلاس پنجره داشته باشد . 2 . طول کلاس : حداقل طول کلاس 7 متر و اندازه بهینه آن 8 تا 9 متر می باشد . البته لازم به ذکر است که این ابعاد با توجه به اینکه کلاس قابلیت اجرای فعالیتهای مختلف را دارا باشد عنوان شده است . 3 . ارتفاع کلاس : حداقل ارتفاع کلاس 3 متر در مناطق سردسیر بوده و اندازه بهینه آن در مناطق معتدل 3 تا 20/3 متر می باشد . و حداکثر ان در مناطق گرمسیری می تواند 20/3 تا 40/3 افزایش یابد . منابع وماخذ 1 - ضوابط طراحی ساختمان های اداری (نشریه سازمان برنامه و بودجه) 2 – استاندارد های وزارت علوم وتحقیقات و فناوری 3 – اصول و مبانی طراحی فضای آموزشی 4 – فصلنامه معماری ایران – شماره 17 5 - نویفرت
جمعیت پیش بینی شده برای دانشجویان در حال تحصیل در سال چهارم تأسیس در مقطع کاردانی 240 نفر ودر مقطع کارشناسی 160 نفر خواهند بود. بر اساس سرانه قابل قبول وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برای گروههای آموزشی، تسهیلات زیر بنایی، رفاهی و کمک آموزشی که در جدول زیر نشان داده شده زیر بنای لازم جهت احداث فضاهای آموزشی و وابسته آموزشی برای رشته عنوان شده محاسبه شده است. کاربری علوم پایه علوم انسانی و هنر دانشکده معماری کشاورزی و دامپزشکی سرانه قابل قبول 12 10 14 17 کاربری سالن ورزشی سرپوشیده سلف سرویس کتابخانه خوابگاه دانشجویان خوابگاه دانشجویان متأهلین فرهنگی و نمازخانه آمفی تئاتر اداری سرانه قابل قبول 0.6 1.2 1.5 8 2.8 0.7 0.3 0.3 جمعیت دانشجویی در سال چهارم تأسیس دانشکده معماری در دو مقطع کاردانی ناپیوسته و کارشناسی ناپیوسته 400 نفر خواهد بود. کاردانی کارشناسی جمعیت 240 160 جمع 400 زیر بنای لازم جهت دانشکده معماری: 5600 = (سرانه) 14 * 400 زیر بنای لازم جهت اداری 120 = 0.3 * 400 زیر بنای لازم جهت سلف سرویس 480 = 1.2 * 400 زیر بنای لازم جهت فرهنگی و نماز خانه 280 = 0.7 * 400 6480 جمع کل جدول پذیرش دانشجو در سال جاری ردیف نام رشته مقطع تاریخ ورود ظرفیت دختر ظرفیت پسر جمع 1 معماری کاردانی ناپیوسته مهر 87 30 30 60 2 معماری کاردانی ناپیوسته بهمن 87 30 30 60 3 معماری کارشناسی ناپیوسته مهر 87 8 12 20 جمع 140 ورودی فضای آموزشی فضای ورودی در معماری کهن ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است . آثار بجا مانده از مساجد ، کاخها ، مدارس ، حمامها ، کاروانسراها ، باغها وحتی خانه ها به نحو بارزی جلوه گری میکند . اما متاسفانه به نظر میرسد فضای ورودی کم و بیش در معماری معاصر ایران جای خود را از دست داده و اهمیت خاص آن کمرنگ شده است . توجه به نکات زیر در طراحی فضای ورودی دانشکده می تواند بر زیبایی و کارایی آن بیافزاید : 1- برای ورودی دانشکده سر درب مناسب طراحی شود . نام دانشکده می تواند در سر درب (با استفاده از کاشی یا تابلو)تعبیه شود . 2- استفاده از گیاهان در ورودی دانشکده می تواند علاوه بر ایجاد جذابیت ، بر محبوبیت آن در دانشجویان بیافزاید . رعایت عقب نشینی جلوی ورودی دانشکده شرح عرض گذر (متر) طول و عرض عقب نشینی ورودی حداقل عرض (متر) حداقل طول (متر) دانشکده تا12 متر 4 10 16-14 5 16 18-24 6 16 24 به بالا 6 16 نما نمای یک ساختمان میتواند مهمترین عنصر در شکل پردازی آن باشد . نماها بنا را در بر گرفته اند درک گویای آن هستند و درک بنا ، در اصل به واسطه آنان صورت می پذیرد. در واقع این نما نیروی هدایت کننده مخصوصی برای دانشجویان دارد و یک نمای با شخصیت و زیبا صورت آن را تقویت کرده و به آن هویت و اعتماد به نفس می دهد حس تعلق و حس افتخار به دانشکده را در آن قوت می بخشد . مخصوصا اگر نما با تصورات دانشجو نزدیکی داشته باشد باعث تحریک خلاقیت و تخیل او می شود . ایجاد تزئینات ویا المانها ی خاص در نما که به صورت نشانه ها و نقاط تاکیدی در ساختمان که احساسات دانشجو را برمی انگیزد و نشانه و سمبلی برای شناخت دانشکده میشود. طراحی نمایی زیبا و با هویت و با رعایت مقیاس دانشجویان می تواند تاثیر روانی شاخص داشته باشد ، پیام بدهد و احساس بیافریند . در این راستا ، احکامی پیرامون ویژگیهای عناصر بصری نما و چگونگی سازماندهی عناصر بصری ارائه خواهد شد . ولی قبل از آن ذکر چند نکته بسیار مهم در رابطه با طراحی نما ضروری است : 1.برای طراحی نما باید به شرایط فرهنگی –اجتماعی محیط باید توجه نمود . 2.برای طراحی نما باید به رابطه نما با اقلیم و شرایط اب و هوایی محیط توجه نمود. 3.برلی طراحی نما باید به رابطه آ با شرایط فیزیکی محیط توجه نمود. برنامه ریزی ساختمانها: حوزه بندی عملکردها و فضاهای مورد نیاز 1. حوزه اداری 1-1. حوزه ریاست - اتاق رئیس دانشکده - اتاق منشی و انتظار - اتاق شورا - سرویس بهداشتی 2-1. حوزه معاونت - اتاق معاون اداری و مالی - اتاق منشی و انتظار - اتاق معاون آموزشی -اتاق معاون دانشجویی 3-1. سایر فضاها - آموزشی - کار پردازی - حسابداری - بایگانی - دبیرخانه - اطلاعات - آبدارخانه - سرویس بهداشتی 2. حوزه آموزشی 1-2. کلاسهای تئوری 2-2. آتلیه ها 3-2. اتاق های اساتید 4-2. مدیریت گروه بررسی کیفی فضاهای مورد نیاز دانشکده : 1. کلاسهای دروس تئوریک کلاس درس مهمترین فضای آموزشی است و ساماندهی مناسب فضای کلاس به دلیل حساسیت روحی دانشجویان از اهمیت مضاعفی بر خوردار است. از آنجائی که عملکرد آموزشی دانشکده عمدتاً در کلاس درس اتفاق می افتد، پس فضای کلاس می تواند با بهره گیری از نحوه ساماندهی پویا وسازنده خود، کیفیت زندگی دانشجویان در محیط تعلیم را ارتقاء بخشیده و بدین ترتیب راندمان آموزش و فراگیری را بطور چشمگیری افزایش دهد . 2. آتلیه ها بر حسب نوع عملکرد دارای سطح و سطوح متفاوتی هستند . آتلیه های عمومی هنر باید شامل امکانات و تجهیزات عمومی باشند. طیف وسیعی از فعالیت ها ( نقاشی ، مجسمه سازی و طراحی و... ) در این فضا انجام می گیرد و استاد به صورت سیار در تمامی آتلیه فعالیت میکند . فضای مورد نیاز : بر حسب نوع فعالیتهای انجام شده در آتلیه می تواند بین دو اندازه فضایی 12*8 تا 15*8 متغیر باشد . مبلمان مورد نیاز : درهر آتلیه بر حسب نیاز اتاقکهایی جهت گذاردن وسایلی همچون نقشه ، ماکت و ... استفاده می شود . * اتاق های اساتید * اتاق مدیر گروه 3. حوزه پشتیبانی و رفاهی 1-3. سالن اجتماعات - هال انتظار - سرویس بهداشتی - سالن اصلی - ورودی فرعی * تالار اصلی شورا با ظرفیت 50 نفر 2-3. سلف سرویس - فضای ورودی و تقسیم - سالن غذا خوری - سرویسهای بهداشتی - آشپزخانه 3-3. نمازخانه - وضوخانه و کفش کن - سالن های اصلی نمازخانه نماز خانه زیبا و جذاب و دلپذیر با رنگی صاف و روشن، درب ورودی با زیبایی هر چه تمام تر، ساخت محراب مناسب و زیبا ، تجهیزات و تزئینات داخلی نماز خانه ضمن پیام رسانی در زمینه رشد و تعالی دانشجویان موثر خواهد بود . در این فضا می توان با طراحی مناسب چنان از نور طبیعی بهره گرفت که به کشش و جذابیت روحانی بودن فضا افزود . مسئله تهویه و نظافت جزو مسائل اساسی است که باید در نظر گرفته شوند . برای نماز خانه بهتر است وضوخانه اختصاصی در نظر گرفت و اگر ساخت وضوخانه میسر فراهم آ وردن آب گرم برای وضو و نیز ساخت توالتها و سرویسهای بهداشتی مناسب ، زمینه را برای حضور فعال دانشجویان مهیا تر می سازد . درب ورودی با زیبایی هر چه تمام تر تزیین گردد . این در به گونه ای طراحی واجرا شود که از کلیه در ها متمایز و توجه دانشجویان را به خود جلب نماید. حوزه فضاهای اداری این فضاها پس از بررسی های لازم در زمینه شرح وظایف ، تشکیلات ، ضوابط درجه بندی و پستهای سازمانی ، مذاکرات با مسئولین و کارشناسان دفتر آموزش بر اساس نوع وظایف و تشابه و متناسب با تعداد پرسنل اداری آموزشی در نظر گرفته شده است . این فضا ها از نظر موقعیت و محل قرار گیری جهت سهولت دسترسی مراجعین ،بهتر است در طبقه همکف ساختمان قرار گیرد . اتاق اساتید را می توان در طبقات دیگر پیش بینی کرد. گروه 1 ( فضاهای اصلی) منظور فضاهایی هستند که کار اصلی اداری مستقیما در آنها انجام میشود. مانند اتاقهای جلسات، بایگانی، محل دستگاه فتوکپی و ... * اتاق جلسات گروه 2 (فضاهای وابسته اصلی) منظور فضاهایی هستند که برای تسهیل و خدمات رسانی انجام کار پیش بینی شده اند، مانند سالن اجتماعات، کتابخانه، کلاسهای آموزشی، مرکز تلفن، اطلاعات و موارد مشابه. گروه 3 (فضاهای رفاهی) منظور فضاهایی هستند که برای تأمین رفاه کارکنان و مراجعین در ساختمان اداری پیش بینی شده اند، مانند آبدارخانه، مرکز کمکهای اولیه، سرویس های بهداشتی و موارد مشابه گروه 4 (فضاهای پشتیبانی) منظور فضاهایی هستند که برای پشتیبانی فعالییتها و خدمات اداری پیش بینی شده و بطور غیر مستقیم در کنار 3 فضای گذشته شکل میگیرند. گروه 5 (فضاهای گردش) منظور فضاهایی هستند که برای ارتباط بین فضاهای یاد شده پیش بینی میشوند. الف- گردش افقی در طبقات مانند ورودی ها، راهروها، فضاهای مکث و تقسیم و مسیرهای تأسیساتی(رایزر) ب- گردش عمومی طبقات مانند پله های ارتباطی طبقات، آسانسورها، بالابرها، پله های فرار، پاگردها، شیب روها(رامپ) و موارد مشابه مساحت زیر بنا: عبارت است از سطوحی که در طبقات ساختمان برای ایجاد بنا اشغال میشود و به دو صورت زیر مشخص میشود: 1- زیر بنای خالص: عبارت از مجموع مساحت زیر بنای گرههای 1 تا 4 2- زیر بنای ناخالص: عبارت است از مجموع مساحت گروههای 1 تا 5 مساحت سرانه: برابر است با هر نفر از جمعیت اداری از مساحت زیر بنای ساختمان سرانه مبنا: برابر است با مساحت اشغال شده توسط یک نفر یا هر یک از لوازم اداری، که شامل فضای استقرار، حرکت و دسترسی به آن میباشد جدول سرانه های مبنا در گروه 3 (فضاهای رفاهی) ردیف نام فضا سرانه مبنا توضیحات متر مربع به ازای هر نفر 1 نمازخانه 1.2 نفر 1- گنجایش حدود یک سوم کارکنان منظور گردد 2 غذاخوری سالن(میزهای 4 نفره) 1.5 نفر ظرفیت معادل یک سوم مراجعین 3 سالن(میزهای 10 نفره) 1 نفر 4 آشپزخانه 1.5 نفر با احتساب فضاهای جنبی مورد نیاز 5 بوفه آماده سازی برای تا 100نفر 12 نفر در صورت نداشتن غذاخوری با احتساب فضاهای جنبی مورد نیاز 6 از 100 نفر به بالا 0.12 نفر 7 سالن میزهای 4 نفره 0.9 نفر ابعاد میز کوچکتر از غذاخوری 8 آبدارخانه تا 100 نفر 1 واحد 6 نفر با احتساب لوازم کار مورد نیاز 9 از 100 نفر به بالا 0.6 نفر 10 کمکهای اولیه برای تا 150 نفر 1 اتاق 9 واحد برای ادارات ک.چک به صورت کمد کمکهای اولیه منظور شود 11 از 150 نفر به بالا 0.6 نفر 12 سرویس بهداشتی هر 25 نفر 1 واحد 3.6 واحد این سطح شامل توالت ؛دستشویی و فضاهای دسترسی به آن می باشد(معمولاً دو سوم مردانه و یک سوم زنانه) برنامه فضاهای اداری دانشکده معماری این فضاها خدمات رسانی و اداره کلیه امور دانشکده را بر عهده خواهند داشت و به لحاظ گستردگی فعالیت از موقعیت ویژه ای برخوردار می باشند. حوزه ریاست دانشکده شامل ترکیبی از عملکرد معاونت دانشجویی، اتاق شورا و ریاست دانشکده بوده که ضمن استقلال نسبی دارای ارتباطات متقابلی نیز می باشند. این حوزه بهمراه اتاقهای اساتید در طبقه اول واقع شده است. این بخش در موقعیتی واقع شده است که مراجعین بیرون از دانشکده نیز براحتی به این قسمت رفت و آمد نمایند. فضاهای اصلی بخش اداری متشکل از: - حوزه مدیریت - معاونت دانشجویی - معاونت آموزشی - معاون اداری مالی جدول شرح فضاهای اداری دانشکده معماری: ردیف شرح فضا ظرفیت مساحت فضا تعداد فضا مساحت کل متر مربع توضیحات 1 رئیس دانشکده 1 25-20 1 25-20 2 مسئول دفتر 2 12 2 24 3 معاون آموزشی 1 18 1 18 4 معاون دانشجوئی 1 18 1 18 5 معاون اداری مالی 1 16 1 16 6 آموزش 5 34-31 1 34-31 7 کارپردازی 2 - 1 - 8 حسابداری 3 32 1 30 9 بایگانی 2 28 1 28 10 دبیرخانه 2 21 1 21 11 چاپ و تکثیر 2 - 1 - 12 آبدارخانه 2 11 1 11 13 اطلاعات 2 10 2 20 14 اداری - - - 210 15 سرویس بهداشتی 11 3 33 16 اتاق شورا 40-20 50 1 45 جمع زیربنای مفید 525 مترمربع به منظور محاسبه سطح زیر بنای حوزۀ اداری پروژه، ابتدا جمعیت مورد استفاده این بخش را با توجه به جدول فضاهای مورد نیاز دانشکده معماری و ضوابط طراحی ساختمانهای اداری (نشریه سازمان برنامه بودجه) بدست آمده اسث. کاربری فضا ظرفیت تعداد اداری آموزش 5 1 اداری کارپردازی 2 1 حسابداری 3 1 بایگانی 2 1 دبیرخانه 3 1 کاربری فضا ظرفیت تعداد ریاست مسئول دفتر 2 1 ریاست معاون مالی 2 1 ریاست معاون آموزشی 2 1 ریاست معاون دانشجوئی 2 1 کاربری رده بندی شغلی تعداد خدماتی پشتیبانی خدمتگزار 3 خدماتی پشتیبانی نامه رسان 1 خدماتی پشتیبانی راننده 1 خدماتی پشتیبانی تکنسین تاسیسات 1 خدماتی پشتیبانی تکنسین مخابرات 1 خدماتی پشتیبانی انباردار 1 به مقادیر فوق تعداد اساتید هم اضافه میشوند به همراه برخی تعدیلات جمعیتی که در مجموع تعداد افراد استفاده کننده از این حوزه مشخص میشوند. حوزه فضای کمک آموزشی کتابخانه دانشکده : یکی از مهمترین شاخص های رشد و توسعه فرهنگی و اقتصادی هر کشور ، میزان مطالعه در آن کشور می باشد ، فرهنگ حاکم بر جامعه بر پایه علم و آگاهی و بصیرت استوار شده است . بدیهی است جهت نیازهای فکری و فرهنگی و علمی دانشجویان و گسترش فرهنگ مطالعه و تحقیق در آنها باید در دانشکده ها مکان یابی مناسبی برای کتابخانه در نظر گرفت . کتابخانه با فضایی دلپذیر و شاداب و رنگی گرم و روشن با درب ورودی زیبا و رنگ آمیزی جذاب با تجهیزاتی مناسب و میز و صندلی مطالعه با رنگ آمیزی شاد ، انتخاب کتابهای مختلف و تخصصی متناسب با مقاطع و رشته تحصیلی دانشجویان هم در روحیه آنها تاثیر میگذارد و هم در انگیزش مطالعه موثر خواهد بود . کتابخانه را به سه نوع متفاوت می توان در نظر گرفت : 1.کتابخانه به صورت یک مخزن صرف باشد و تنها به امر امانت دادن کتاب بپردازد . 2.کتابخانه دارای مخزن باز و سالن قرائت باشد . 3.کتابخانه دارای دو بخش مجزای مخزن و قرائت باشد . فضای مورد نیاز : فضای مورد نیاز برای سالن قرائت باید براساس تعداد دانشجویان بصورت ضریب50تا25% افراد بطور همزمان مورد محاسبه قرار گیرد. سرانه فضایی هر دانشجو در فضای کتابخانه 2/1 متر مربع است . مبلمان مورد نیاز : مبلمان مورد نیاز برای سالن قرائت ، میزهای یک نفره دارای ابعاد70%*6%*00/1 متر و میزهای چهار نفره برای کار گروهی که شامل میزهای دارای ابعاد 70 % * 10/1 * 10/1 * متر می باشد . برای سیستم قفسه باز می توان از کمد های مخصوص نگهداری کتاب باابعاد 2 * 40 % *50/1 متر استفاده نمود قفسه های کتاب فضای عبور بین قفسه بندیها در قسمت مخزن کتاب معمولا دارای حداقل عرض 90 سانتی متر و مسیرهای اصلی 105 سانتی متر میباشد. تیپ نمونه غرفه های انفرادی * غرفه های بسته * غرفه های باز قرائتخانه سالن مطالعه باید از نور مناسبی جهت مطالعه برخوردار باشد توصیه میگردد که از نفوذ مستقیم نور آفتاب به داخل سالن جلوگیری شود و در صورت امکان نور سالن از طریق جبهه شمالی تامین گردد. آمفی تئاتر( سالن چند منظوره) سالن اجتماعات برای مراسم خاص,سخنرانی,گردهمایی,نمایش تئاتر,اسلاید و فیلم استفاده می شود. حجم آن با توجه به ظرفیت 150 نفر و سرانه 2/1 متر مربع میباشد. سالن اجتماعات بهتر است در کنار دانشکده قرار گیرد تا باعث مزاحمت دیگر بخشها نشود و مساحت کل آن 295 مترمربع پیش بینی شده است. طرز چیدن صندلی : در یک سالن اجتماعات صندلیها باید طوری چیده شوند که هر بیننده بتواند از بالای سر تماشاگر ردیف جلو نظاره گر صحنه نمایش باشد ولی به علت اینکه همیشه این امکان وجود ندارد معمولا صندلی ها را طوری قرار میدهند که آنها یک ردیف در میان مقابل هم قرار گیرند. اتاق شورا : اتاق شورا با ظرفیت 20 نفر برای استفاده جلسات و کنفرانسهای اداری و علمی کوچک در نظر گرفته شده . این اتاق باید دارای قابلیت اسلاید و فیلم باشد. مساحت این فضا 50 مترمربع می باشد و در مواقع مورد نیاز ظرفیتش تا 40 نفر نیز میتواند افزایش یابد. سلف سرویس (غذاخوری) در مجموعه دانشکده معماری سلف سرویس مجموعه برای سرویس دهی به 100 دانشجو بطور همزمان پیش بینی شده است. بر اساس سرانه قابل قبول وزارت علوم تحقیقات و فن آوری برای هر دانشجو 2/1 سرانه لازم خواهد بود بنابراین : مساحت سالن غذاخوری 120مترمربع 2/1 *100 بر اساس استانداردها برای آشپزخانه هر رستوران دانشجویی برای هر دانشجو سرانه 6/0 مترمربع و فضای جنبی و هال 3/0 مترمربع در نظر گرفته می شود بنابراین : مساحت آشپزخانه و رستوران دانشجویی 60 مترمربع 6/0 * 100 فضای هال و فضای جنبی 40 متر مربع 4/0 * 100 در مجموع مساحت کل سلف 286 مترمربع 220 = 40 +60+120 286= 3/1 * 220 بوفــــه (تریا) در دانشگاه ساختن فضایی برای تغذیه و بوفه دانشجویان ضروری است . مرکز سرویس دهی غذایی عمدتا به دو بخش : یکی جهت سرویس دهی به مسئولان و دیگری جهت دانشجویان تعلق میگیرد که هر یک بایستی در محل مناسب خود قر ار گیرد . بهتر است بوفه با فضای باز و فضای سبز در ارتباط باشد . تلفیق فضای تغذیه با فضای استراحت ( با سکو ها یا صندلی در کنار آن ) و همچنین ایجاد فضای سر پوشیده به صورت آلاچیق و تراس های نیمه باز در این فضا نیز میتواند برکارایی و کیفیت آن افزوده و محدودیت آن را نزد دانشجویان بالا ببرد . مکان قرار گیری : لزوم دسترسی به بیرون به منظور تهیه مواد غذایی موجب می شود که این مرکز در نزدیکی درب خروجی یا اضطراری قرار گیرد . یا خود دری به بیرون از ساختمان داشته باشد در صورت عدم امکان دسترسی به بیرون باید در دسترسی سریع وآسان به این فضا فراهم آید. جدول شرح فضاهای عمومی و پشتیبانی دانشکده معماری ردیف شرح فضا ظرفیت مساحت فضا تعداد فضا مساحت کل توضیحات 1 اتاق اساتید 1 12 9 115 2 کتابخانه 100 65 1 65 3 سالن مطالعه 50 61 2 122 سرانه 2/1 4 سالن چند منظوره 150 - 1 295 سرانه 13/1 5 سلف سرویس 100 - 1 180 سرانه 8/1-به همراه کلیه فضاهای 6 سرویس بهداشتی - 15 4 60 جمع زیربنای مفید 837 مترمربع جدول شرح فضای آموزشی دانشکده معماری ردیف شرح فضا ظرفیت مساحت فضا تعداد فضا مساحت کل توضیحات 1 کلاس تئوری 40 64 8 512 سرانه 6/1 2 آتلیه 40 75 6 450 سرانه 2/1 جمع زیربنای مفید 962 مترمربع جدول شرح فضاهای دانشکده معماری ردیف شرح فضا مساحت کل متر مربع توضیحات 1 فضاهای آموزش نظری 512 سرانه 6/1 متر مربع 2 فضاهای آموزش عملی 450 سرانه25/1 متر مربع 3 فضاهای اداری 562 هر طبقه حدود560 4 فضاهای عمومی و پشتیبانی 837 جمع زیربنای مفید 2361 متر مربع فضاهای خدماتی : 1. موتور خانه فضای مورد نیاز : فضایی با ابعاد 60 تا 80 متر مربع که در زیر زمین می تواند احداث شود . وسایل مورد نیاز : وسایل گرمایش یا سرمایش مورد نیاز 2. انبار اصلی و انبار نظافت طبقات فضای مورد نیاز : انبار اصلی برای نگهداری وسایل زائد که می تواند 20 متر مربع گنجایش داشته باشد و انبار داخل طبقات که با زیر بنای حدود 5/1 تا 2 متر مربع احداث می شود و محل نگهداری وسایل نظافت متعلق به هر طبقه است . 3 .آبدار خانه فضای مورد نیاز : فضایی برای تهیه چای و وسایل پذیرایی برای اساتید و میهمانان مبلمان مورد نیاز : مبلمان فضا شامل یخچال ، سینک ،گاز و زنگ احضار مستخدم می باشد . 4- سرویس بهداشتی فضای مورد نیاز : فضای توالت و دستشویی که برای اساتید و دانشجویان به صورت مجزا در نظر گرفته می شود. تعداد آن بر حسب تعداد دانشجویان متغییر است و شامل 5/1 تا 2 متر مربع فضا برای توالت و 1 متر مربع فضا برای دستشویی است . برای دانشجویان به ازای هر 30 تا 40 نفر و برای کارکنان به ازای هر 5 کلاس یک توالت به مساحت 6/3 متر مربع در نظر گرفته می شود. فضاهای ارتباطی : آیین کار ایمنی کریدور ها و راهروهای دانشکده راهروهای دانشکده : فضاهای افقی رفت و آمد به کلاسها و قسمت های اداری و در بعضی مواقع برای توقف های کوتاه مدت دانشجویان قرار می گیرد . ایمنی این فضاها از نظر صوتی از اهمیت خاصی بر خوردار است . به خصوص در مواقع شروع و اتمام درس که ازدحام در این فضا زیاد و تامین مسائل ایمنی این فضاها از نظر جلو گیری از حوادث و حفظ آرامش کلاسهای درس خصوصیات خاصی را ایجاب می کند .( موسسه استاندارد ) پهنای سرسرا تقریبا 2 متر برای یک کلاس درس 2.5 متر برای خروج یک سمتی و کریدور 3 متری برای گذر گاه مرکزی می باشد . ترکیب راهرو با void مرکزی در طبقات بالا باعث جذابیت فوق العاده این فضا را در نزد دانشجویان می شود چرا که آنها ار ارتباط بصری بین طبقات لذت می برند و کشش قوی بین بالا و پایین باعث تحریک دانشجویان می شود . مکان قرار گیری : دسترسی های افقی (راهرو) و عمودی (پلکان) به فضا های مختلف باید مناسب و سریع و خوانا باشند و به گو نه ای سازماندهی شده باشند که امکان همکاری و ارتباط مناسب بین فضاهای مختلف را فراهم کنند و چگونگی قرار گیری فضاهای ارتباط بستگی به سازماندهی کل فضاها دارد که با توجه به نوع سازماندهی فضایی به کار رفته نحوه استقرار مسیرهای حرکتی افقی و عمودی تفاوت پیدا می کند . نور : استفاده از نور طبیعی در راهرو باعث جذاب شدن و دلپذیر شدن فضا برای دانشجویان می شود . نتیجه از این فضا استقبال خواهند کرد و در این حالت امکان استفاده از عملکردهای مختلف آموزشی در راهرو نیز فراهم میگردد . علاوه بر نور طبیعی ، راهروها بایستی دارای نور پردازی مصنوعی مناسب همراه با امکانات برق اضطراری برای مواقعی که برق دچار مشکل میگردد باشند . استفاده از نور گیر های سقفی نیز میتواند نتنها نور مناسب را برای فضا تامین کند بلکه باعث ایجاد تنوع فضایی در راهرو شده و یا بازی با نور می توان حرکت و توقف را در فضا ایجاد کرد . تهویه : استفاده از تهویه مناسب در فضای راهرو ضروری است. بدین منظور میتوان درصورت امکان از تهویه طبیعی به صورت تهویه از طریق سقف و یا تهویه مکانیکی استفاده نمود . صدا : استفاده از صفحات آکوستیکی در بدنه و سقف برای کاهش صدا در راهروها بسیار مناسب است . فرم : فضاهای ارتباطی یعنی فضاهای حرکت و عبور و فضاهای مکث که عناصر مختلف معماری را به هم ربط میدهند دارای خصوصیات ایستایی و پویایی می باشند . کیفیت تمام مسیرهای حرکت ، پویایی است و همچنین فضاهای مکث دارای کیفیت ایستایی و ثبات هستند . استفاده از فرم مناسب با کیفیت فضا باعث میشود که در شخص احساس آرامش و امنیت ایجاد شود . میتوان از فرم های پویا برای فضاهای ارتباطی استفاده کرد که در این صورت نه تنها این فضاها از نظر عمومی حرکت را القا می کنند بلکه از نظر فرمی ( مستطیل) کشش پذیر هستند و محل تلاقی این فضاها ارتباط و فضاهای تقسیم نیز نه تنها از نظر احساسی فضاهای مکث و تصمیم گیری می باشند بلکه از نظر فرمی نیز (شکل مربع ) دارای فضایی ایستا می باشند . پلکان : یکی از بخشهای مهم در طراحی ارتباطات دانشکده ، راه پله است راه پله ها خروج از طبقات مختلف و رسیدن به آنها را تامین می کنند و چگونگی قرار گیری آن بستگی به سیستم سازماندهی کل فضاهای دانشکده دارد و در هر صورت باید در جهت حرکت سریع و آسان و امن برای دانشجویان طراحی شده و دسترسی سریع و مناسب را به فضاهای مختلف فراهم آورد . با توجه به محبوبیت راه پله را می توان با طراحی مناسب این فضا بر جذابیت دانشگاه در نزد آنها افزود و میل به آموزش و یادگیری را در آنها افزایش داد . در این راستا ، مسائل زیر باید در طراحی پلکان مورد توجه قرار گیرند : 1 . رعایت مقیاس دانشجو در تمام عناصر پله مثل نرده ها، دست اندازها و خود راه پله، تا آنها بتوانند براحتی از این فضا استفاده کنند . 2 . قابلیت ترکیب با فضای ورودی و راهروها که دارای حالت باز کردن جعبه پلکان و استفاده از پلکان می شود و در فضا به جذابیت و کارایی آن می افزاید . 3 . ایجاد void و قرار دادن در آن مخصوصا در فضای ورودی باعث بوجود آوردن ارتباط دلپذیر و همچنین دسترسی مناسب خواهد شد . 4 . تاکید بر روی جزئیات راه پله مانند دست انداز با نقوش روی نرده های راه پله و همچنین استفاده از رنگ مناسب دست انداز می تواند در زیبایی پلکان نقش زیادی داشته و بر جذابیت آن در نزد دانشجو بیافزاید . 5 . ارتباط مستقیم پلکان با فضای بیرون بر کارایی پلکان افزود و باعث ایجاد امکان تخلیه سریع در هنگام خطر می گردد . مکان قرار گیری مکان قرار گیری پله ها با توجه به سازماندهی کل فضاهای دانشگاه صورت می گیرد تا دسترسی سریع راهرو ها را برای فضا های مختلف راهم نماید . برای بیش از 3 پله ، نرده در یک سمت و در پهنای بیش از 4/1 متر ، نرده در دو سمت لازم است . پهنای پاگرد تقریبا 2/1 متر بوده و بر طبق فرمول به دست می آید . (نویفرت داتا ص 165 ) تعیین ابعاد و اندازه های مناسب راهرو و راه پله 1 . طول راهرو : از نظر ایمنی حداکثر فاصله هر کلاس تا خروجی ساختمان و یا راه پله حدود 30 متر نتیجتا طول هر راهرو کمتر از طول معادل سه کلاس خواهد بود . 2 . عرض راهرو : حداقل عرض راهرو در حالتی که فقط یک طرف آن کلاس باشد 5/2 متر است و در حالتی که دو طرف کلاس باشد این اندازه از 30/3 تا حتی 4 متر می رسد که این بستگی به تعداد کلاسها در دو طرف راهرو دارد . حداقل عرض راهرو در فضای اداری 2 متر است . 3 . راه پله : حداقل عرض راه پله 2 متر پیش بینی می شود که در این حالت باید در هر دو طرف سه دست انداز نسب کرد . بهتر است عرض راه پله 5/2 تا 3 متر در نظر گرفته شود تا دانشجویان در عین حال بتوانند روی پله ها نشسته و از ان فضا استفاده کنند . آیین تامین آسایش محیطی در فضاهای آموزشی شکل و ابعاد کلاسها : ابعاد مورد نظر برای کلاس درس بر اساس تعداد حداکثر 36 نفر دانشجو در کلاس به شرح زیر به دست می آید : 1 . عرض کلاس : حداقل عرض مفید کلاس (با توجه به اینکه در کلاس درس قابلیت اجرای فعالیت های مختلف فراهم گردد ) برای 5/6 و اندازه بهینه آن 7 تا8 متر می باشد . اگر عرض کلاس بیشتر از 8 متر باشد باید بیشتر از یک سمت کلاس پنجره داشته باشد . 2 . طول کلاس : حداقل طول کلاس 7 متر و اندازه بهینه آن 8 تا 9 متر می باشد . البته لازم به ذکر است که این ابعاد با توجه به اینکه کلاس قابلیت اجرای فعالیتهای مختلف را دارا باشد عنوان شده است . 3 . ارتفاع کلاس : حداقل ارتفاع کلاس 3 متر در مناطق سردسیر بوده و اندازه بهینه آن در مناطق معتدل 3 تا 20/3 متر می باشد . و حداکثر ان در مناطق گرمسیری می تواند 20/3 تا 40/3 افزایش یابد . منابع وماخذ 1 - ضوابط طراحی ساختمان های اداری (نشریه سازمان برنامه و بودجه) 2 – استاندارد های وزارت علوم وتحقیقات و فناوری 3 – اصول و مبانی طراحی فضای آموزشی 4 – فصلنامه معماری ایران – شماره 17 5 - نویفرت
+ نوشته شده در چهارشنبه ۱۳۹۱/۰۵/۱۸ ساعت 13:41 توسط عادل میربیگی مقدم
|